Премиерот точно ја одзема бројката 691.736 од 708.698, но погрешно вели дека пресметката почнува од третиот квартал на 2024 година. Во тој квартал веќе имало 698.411 вработени – па реалниот раст за периодот што тој го наведува е околу 10.300 лица.

Премиерот Христијан Мицкоски денеска во Берово излезе со бројка која на прв поглед звучи импресивно: Владата, според него, за две години „креирала 17.000 нови работни места“.

Мицкоски се повика на податоците на Државниот завод за статистика и рече дека бројот на вработени пораснал „од 691.000 до 708.000“, односно во периодот од третиот квартал на 2024 до вториот квартал на 2026 година.

Математиката на премиерот, сама по себе, не е проблем. Проблемот е од каде ја почнува.

691.736 не е бројката од третиот квартал

Според ДЗС, во второто тримесечје од 2024 година во Македонија имало 691.736 вработени.

Но во третото тримесечје од 2024 година, бројот веќе бил 698.411 вработени.

А во второто тримесечје од 2026 година, најновиот податок покажува 708.698 вработени. ДЗС воедно известува дека бројот на вработени во вториот квартал годинава пораснал за 1 отсто во однос на истиот квартал претходната година.

Значи, ако ја направиме токму пресметката што ја најавува Мицкоски: 708.698 – 691.736 = 16.962

Тоа навистина се речиси 17.000 лица.

Но има една мала, а политички многу важна корекција: 691.736 е бројката од II квартал 2024, а не од III квартал 2024.

Ако навистина го земеме периодот што го наведе премиерот – III квартал 2024 до II квартал 2026 – тогаш пресметката е: 708.698 – 698.411 = 10.287

Односно, околу 10.300 повеќе вработени.

Па каде се „изгубија“ 6.700?

Тие не се изгубени. Само се ставени во погрешен временски период.

Меѓу II и III квартал 2024, бројот на вработени пораснал: 698.411 – 691.736 = 6.675 лица.

Токму тие 6.675 лица се разликата меѓу бројката со која Мицкоски ја започнува својата приказна и бројката што ДЗС ја има регистрирано во кварталот што тој го наведува како почеток.

И тука доаѓаме до суштината: Ако Владата ја мериме од периодот што го наведува самиот премиер, тогаш не зборуваме за 17.000, туку за околу 10.300 дополнително вработени.

Но има и поголем проблем од аритметиката

Мицкоски не рече само дека бројот на вработени се зголемил за 17.000.

Тој рече дека: „оваа Влада … има креирано нови 17.000 работни места“.

Тоа е веќе сосема друго тврдење.

ДЗС мери број на вработени, а не „работни места креирани од Владата“.

Од статистичкиот податок може да се заклучи дека бројот на вработени во определените периоди се зголемил.

Но од самата таа бројка не може да се заклучи дека сите нови вработувања се резултат на владините политики.

За таков заклучок би требало да се анализира што се случувало со приватниот и јавниот сектор, по кои дејности се зголемувала вработеноста, колку од растот е сезонски, какви се промените кај неформалната вработеност и кои други економски фактори влијаеле врз пазарот на трудот.

А токму најновиот извештај на ДЗС покажува дека и тука сликата не е толку едноставна.

Што кажува бројката за 2022 година?

За споредба, во IV квартал 2022 година ДЗС регистрирал 690.053 вработени.

Тоа значи дека во однос на вториот квартал 2024 година, кога имало 691.736 вработени, разликата е само: 691.736 – 690.053 = 1.683 лица.

Но тука мора да се стави важна методолошка ограда: ДЗС во меѓувреме применува нова методологија на Анкетата за работната сила, па споредбите низ подолги временски серии треба да се прават внимателно.

Затоа не би било коректно политички да се каже дека „од 2022 до 2024 биле отворени само 1.683 работни места“ без дополнителна методолошка анализа.

Но бројката е важна за друга причина: покажува дека 17.000 не се некаква изолирана бројка што сама по себе кажува колку работни места отворила Владата.

И уште нешто што премиеровата формула го крие

Во четвртиот квартал 2024, бројот на вработени бил 700.526, што значи дека најголем дел од растот од 691.736 до 708.698 не се случил рамномерно низ две години.

Тоа е важно затоа што бројот на вработени е моментна статистичка слика за одреден квартал.

Не е исто да кажете: „Во две години се отворени 17.000 работни места“

и: „Во споредливи квартали бројот на лица класифицирани како вработени е зголемен за одреден број“.

Првата реченица бара објаснување на причината.

Втората е статистички факт.

А што со споредбата со „претходната Влада“?

Мицкоски оди и чекор понатаму и вели дека претходната влада „за седум години нема отворено толку нови работни места“.

И тука треба да се биде внимателен.

За да се направи фер споредба, мора да се користат исти методолошки правила, исти квартали и споредливи серии.

Не може едната влада да се мери со најниската бројка од еден квартал, а другата со највисоката бројка од друг квартал, па разликата автоматски да се претвори во број на „креирани работни места“.

Тоа е статистички еквивалент на мерење на скок со тоа што сами ќе си ја изберете стартната и крајната точка.

Факт-чек: што е точно, а што не?

„Од 691.000 до 708.000 вработени“
✅ Точно, ако се споредат II квартал 2024 со II квартал 2026.

„17.000 повеќе вработени“
✅ Математички точно – разликата е 16.962.

„Од III квартал 2024 до II квартал 2026“
❌ Неточно. Во III квартал 2024 веќе имало 698.411 вработени.

„Во тој период се креирани 17.000 работни места“
❌ Неточно поставена статистичка интерпретација. За периодот III квартал 2024 – II квартал 2026, разликата е 10.287 вработени.

„Владата креирала 17.000 работни места“
⚠️ Не може да се докаже само со податоците на ДЗС. Тие покажуваат промена во бројот на вработени, но не и политичката причинско-последична заслуга за секое од тие вработувања.

Заклучок: 17.000 е точна бројка со погрешна приказна

Мицкоски не измислил бројка.

17.000 навистина произлегуваат од статистиката – ако се споредат 691.736 вработени во II квартал 2024 со 708.698 во II квартал 2026.

Но тој потоа прави две политички надградби врз таа математика.

Прво, го претставува II квартал 2024 како почеток на периодот, иако самиот вели дека почетокот е III квартал 2024.

Второ, зголемувањето на бројот на вработени го претвора во тврдење дека Владата ги „креирала“ тие работни места.

Ако се држиме строго до периодот што самиот го наведе премиерот, бројката не е 17.000.

Таа е 10.287.

Затоа, најпрецизно би било да кажеме:

Мицкоски не згреши во одземањето. Згреши во тоа што ја избра стартната точка – и потоа статистичкиот раст го претвори во владина заслуга.

А тоа е токму онаа форма на политичка „висила математика“ во која бројката е точна, но приказната што се гради околу неа не е.